ترشحات رحم :

در چند روز اول بعد از زایمان ، ترشحات رحم زیاد و خونی است . بعد از 3 یا 4 روز ترشحات خون آلود و پس از 10 روز کم رنگ تر می شود . تداوم خونریزی بیش از حد قاعدگی پس از هفته اول ، نیاز به بررسی دارد . معمولاٌ خروج ترشحات 4 تا 6 هفته طول می کشد که رعایت بهداشت فردی در این زمان بسیار حائز اهمیت است .لازم است ناحیه تناسلی از جلو به عقب شسته شده و همیشه خشک باشد تا زمان کاهش ترشحات ، نوار بهداشتی مرتب عوض شود . استحمام روزانه و ترجیحاٌ ایستاده مفید است.

برگشت قاعدگی : 

گاهی اوقات ممکن است مادر تا یکسال بعد از زایمان قاعده نشود . اما بایستی بداند که امکان تخمک گذاری و بارداری وجود دارد . اگر وی به طور مرتب به فرزند خود شیر بدهد ، معمولاٌ 6 هفته و اگر به نوزاد خود شیر ندهد ، 3 هفته پس از زایمان احتمال بارداری مجدد وجود دارد . در صورت نداشتن بخیه ناحیه زایمان پس از قطع خونریزی و در غیر این صورت پس از 2 ماه نزدیکی بلامانع است.

عملکرد مثانه :

لازم است به طور مرتب مثانه مادر تخلیه شود . فقط گاهی ممکن است به علت بخیه ناحیه زایمان در هنگام ادار کردن ، احساس درد کند که به تدریج بهبود می یابد . تداوم هر نوع مشکل در ادرار کردن مانند سوزش یا درد نیاز به بررسی دارد.

عملکرد روده ها  :

عدم مدفوع تا 2 روز اول پس از زایمان به علت تخلیه احتمالی و کاهش فعالیت روده ها حین زایمان طبیعی است . رژیم غذایی سبک ، حجم کم غلات زیاد میل کنید ، مایعات زیاد بنوشید و از خوردن مواد نفاخ خودداری کنید . توصیه می شود در صورت نبود احساس دفع ، از زور زدن اجتناب شود.

دیواره شکم  :

با انجام تمرین های کششی می توان به جمع شدن سریعتر و بهتر عضلات شکم کمک کرد.

احتقان پستان  :

در این حالت پستان ها حساس ، متورم ، گرم و سفت  میشود . برخی از مادران ممکن است درجاتی از تب و سر درد نیز داشته باشند . تخلیه مکرر ( هر 2 ساعت) و ماساژملایم پستان ها ، استفاده از داروهای ضد درد ( با نظر پزشک) ، گذاشتن کیسه آب گرم قبل از شیر دهی و کیسه یخ ( پیچیده در حوله ) پس از شیر دهی بر روی پستان ها می تواند در کاهش درد و التهاب موثر باشد .

تغذیـه :

مادر بایستی مصرف قرص آهن و مولتی ویتامین را تا 3 ماه پس از زایمان ادامه دهد . مواد غذایی حاوی پروتئین ، کلسیم و ویتامین مصرف کند ، مصرف مواد غذایی چرب و شیرین را کاهش دهد ، میزان 6 تا 8 لیوان در روز مایعات بنوشد ، از مصرف نوشیدنی های محرک ( قهوه و چای ) خودداری کند.

علائم خطر پس از زایمان :

الف ) خونریزی بیش از حد قاعدگی در هفته اول

ب ) تب و لرز

ج)  خروج ترشحات بدبو و چرکی از مهبل

د ) درد و ورم یکطرفه ساق و ران

ه ) افسردگـی شدید

و ) درد شکم و پهلو

ز ) سوزش یا درد هنگام ادرارکردن

ک ) درد و تورم و سفتی پستانها

ن ) سوزش و درد و ترشح از محل بخیه ها

معاینه پس از زایمان  :

معاینات  معمول پس از زایمان 3 بار در نظر گرفته شده که بار اول درسه روز اول ، بار دوم در روزهای 15 تا 21 و بارسوم روزهای 42 تا 60 ، پس از زایمان است . مراقبت ها در این ملاقات ها شامل :

1 ـ اندازه گیری فشار خون

2 ـ درجه حرارت 

3 ـ نبض و تنفس

4 ـ بررسی وضعیت رحم و میزان خونریزی

5 ـ ارائه توصیه های بهداشتی ، مشاوره تنظیم خانواده و انجام پاپ اسمیر

علائم خطر در نوزادان :

1 ) استفراغ مکرر و مداوم

2 ) تنفس مشکل ، فرورفتگی قفسه سینه،  ناله کردن نوزاد

3)  تنفس خیلی سریع یا خیلی آهسته یا قطع تنفس به مدت طولانی

4 ) با وجود گرم کردن نوزاد ، بدن و خصوصاٌ دست و پای نوزاد سرد یا تب داشته باشد.

5 ) رنگ پریده بودن دائم نوزاد 

6 ) تشنج

7 ) اسهال

8 ) زردی پوست

9 ) بیقراری شدید یا بی حالی

10 ) مشکلات بند ناف مانند ترشحات چرکی بند ناف یا قرمزی اطراف بند ناف

توصیه مهم :

الف ) بعد از ترخیص مادر و نوزاد از بیمارستان در صورت نداشتن مشکل ، اولین مراجعه به پزشک بین روزهای 3 تا 5 بعد از تولد باشد . مراجعه دوم روز 15 بعد از تولد باشد . و مراجعه سوم 1 ماهگی خواهد بود.

غربالگری :

جهت تمام نوزادان در روزهای 3 الی 5 بعد از زایمان آزمایشات غربالگری انجام شود.

 

تهیه وتنظیم : گروه آموزش به بیمار، سال 1395

82111300